Przez lata programmatic sprzedawano jako obietnicę skali: otwarta giełda, tysiące witryn, jeden panel. Dziś coraz częściej mówi się o czymś odwrotnym: o kupowaniu tylko tego, co ktoś już przefiltrował. Kuratorowanie, czyli pakowanie danych i jakościowego inwentarza w gotowe oferty prywatnych marketplace'ów (PMP), z niszowego dodatku zamienia się w jeden z głównych sposobów kupowania mediów.
Warto jednak oddzielić to, co o tym zjawisku wiadomo z niezależnych badań, od tego, co pochodzi od firm, które na nim zarabiają.

Skąd pochodzi ten zwrot
Andrew Casale, CEO Index Exchange, argumentował na konferencji Prebid Ascent w Londynie w marcu 2025 roku, że kuratorowanie może być równie przełomowe jak sam real-time bidding. Header bidding był według niego zmianą techniczną, a kuratorowanie jest zmianą ekonomiczną: przesuwa decyzje z kupującego na sprzedającego i zmienia to, kto przechwytuje wartość. Index Exchange uruchomił wtedy w becie produkt Index Marketplaces, a według Casale własne marketplace'y zbudowało w nim 75 reklamodawców.
Za zwrotem stoi też zmęczenie otwartą giełdą. Reklamodawcy latami płacili za wyświetlenia na witrynach „made for advertising", które łapały viewability, ale nie przynosiły wartości. Kuratorowanie obiecuje wstępnie zatwierdzone ścieżki dostaw, dane dołączone do inwentarza i optymalizację na poziomie oferty.
Co mówią liczby oraz kto je podaje
Liczby dotyczące skali pochodzą głównie od dostawców. Experian i Audigent, które sprzedają usługi w tym obszarze, podają, że ponad 66% wydatków na otwartej giełdzie, około 100 miliardów dolarów rocznie, przechodzi już przez oferty PMP. W innych miejscach tego samego serwisu pojawia się kwota ponad 150 miliardów dolarów, co pokazuje, że wartości nie są stabilnie zdefiniowane. Ci sami dostawcy raportują na podstawie danych wewnętrznych oszczędności na segmentach danych rzędu 36–81% oraz 10–70% niższy koszt kliknięcia, 1,5–3 razy wyższy CTR i 10–30% wyższy odsetek obejrzeń wideo w porównaniu z otwartą giełdą. To dane z materiałów marketingowych, bez opisu metodologii i grupy porównawczej, więc należy je traktować jako deklaracje sprzedawcy.
Niezależny punkt odniesienia daje badanie ANA Programmatic Media Supply Chain Transparency Study z 2023 roku. Według streszczenia kancelarii Reed Smith, współautorki badania, zakupy na otwartej giełdzie miały średnio 26,8% wyświetleń na witrynach MFA. Zakupy PMP obejmujące ponad 500 domen miały ich 19,8%, a PMP z 11–500 domenami zaledwie 1,3%. To ważna nauka: sama etykieta „PMP" nie gwarantuje jakości, a decyduje szerokość i staranność pakietu.
Pojawia się nowa nieprzejrzystość
Kuratorowanie rozwiązuje jeden problem i tworzy drugi. Z badania TripleLift z czerwca 2026 roku wynika, że 99% kupujących ceni kuratorowanie, ale 60% nie wie, ile za nie płaci, a 45% ma neutralny stosunek do przejrzystości opłat u obecnych dostawców. Komentatorzy AdExchangera zwracają uwagę, że kuratorzy dodają kolejną warstwę opłat, a niektóre wyliczenia „working media" błędnie traktują całe wydatki na PMP jako wydatek na wyświetlenia. Digiday przytacza opinie, że brak standaryzacji plików logów i nieprzejrzyste opłaty kuratorów utrudniają wskazanie źródeł nieefektywności. Wydawcy skarżą się z kolei na brak kontroli nad tym, kto kupuje oferty zbudowane z ich danych.
Statystyki o skali i skuteczności PMP (66%, oszczędności 36–81%, niższy CPC) pochodzą od dostawców usług kuratorskich i opierają się na danych wewnętrznych. Niezależnym punktem odniesienia jest badanie ANA o udziale wyświetleń MFA.
Konkretne porady
Żądaj rozbicia opłat dla każdej oferty. Zapytaj osobno o opłatę SSP, opłatę kuratora, koszt danych i opłatę DSP. Jeśli dostawca nie umie przedstawić pełnego rozbicia, traktuj to jako informację o poziomie przejrzystości.
Wymagaj danych na poziomie logów. Bez nich nie porównasz kosztu i jakości wyświetleń w ofercie kuratorowanej i na otwartej giełdzie. To jedyny sposób, by sprawdzić, co faktycznie kupiłeś.
Sprawdź liczbę domen i udział MFA. Skoro niezależne badanie pokazało, że szerokie pakiety (500+ domen) mają wielokrotnie więcej wyświetleń MFA niż pakiety węższe, zacznij od ofert z krótszą, zweryfikowaną listą witryn i zapytaj o politykę wobec MFA.
Testuj z grupą kontrolną, nie według CTR. Podziel budżet między ofertę kuratorowaną a otwartą giełdę i oceniaj po kosztach konwersji lub przyrostowej marży. CTR na witrynach z dużą liczbą przypadkowych kliknięć zawyża wyniki, a o tym, jak łatwo je zawyżyć, pisaliśmy przy okazji pomiaru incrementality.
Zdefiniuj „working media" w umowie. Ustal, czy opłaty kuratora wchodzą w koszt mediów czy w opłaty, i jak są raportowane. Bez tej definicji wskaźnik „udział working media" nic nie znaczy.
Zapisz prawo do audytu. Klauzula o audycie danych i opłat w umowie z agencją lub kuratorem to dziś standard, a nie przejaw nieufności.
Oddziel obietnice od dowodów. Kiedy dostawca cytuje „10–70% niższy CPC", poproś o metodologię, próbę i okres. Dane wewnętrzne bez opisu nie są dowodem skuteczności.
Podsumowanie
Kuratorowanie to realna zmiana w ekonomii programmatic: kupujący płaci za wstępny wybór inwentarza i danych, a sprzedający próbuje odzyskać kontrolę nad wartością swojej publiczności. Niezależne dane pokazują, że dobrze skonstruowane, wąskie pakiety potrafią ograniczyć ekspozycję na niskiej jakości witryny. Jednocześnie ten sam model dodaje nowe warstwy opłat, które branża dopiero uczy się mierzyć. Kto wejdzie w kuratorowanie z listą pytań o opłaty, logi i domeny, zyska oszczędność i jakość. Kto zaufa samej etykiecie, zamieni jedną czarną skrzynkę na drugą.
Źródła
- Digiday (2025). Why Index Exchange's CEO thinks curation is programmatic's biggest shake-up since header bidding — maybe even bigger.
- Experian Marketing Services (2026). Curation is shaping a paradigm shift across the industry (dane wewnętrzne dostawcy).
- Reed Smith. Ad Bites #7: ANA Programmatic Media Supply Chain Transparency Study.
- TripleLift (2026). Badanie wśród kupujących na temat kuratorowania, omówione w: TripleLift finds 99% of buyers value curation, but trust.
- AdExchanger. Curation's Double-Edged Deals: Balancing Efficiency, Transparency And Value In PMPs.
- AdExchanger. Publishers Grapple With A Lack Of Control Over Deal Curation.
- Digiday. Advertisers put SSPs and curators under the microscope in sell-side push for ad tech fee transparency.
